13 października 2018 r. – Światowy Dzień Hospicjum i Opieki Paliatywnej

W październiku obchodzony jest Światowy Dzień Hospicjum i Opieki Paliatywnej. Tematem tegorocznych obchodów jest „Jesteś ważny, dlatego że jesteś tym, kim jesteś, i to do ostatniej chwili życia”. Poniżej publikujemy pełną treść listu hospicyjnego Forum Hospicjów Polskich napisanego na ten dzień.

Celem obchodzonego co roku dnia jest:
– podzielenie się naszą wspólną wizją, odnośnie zwiększenia dostępności opieki hospicyjnej i paliatywnej na całym świecie,
– podniesienie świadomości i zrozumienia potrzeb – medycznych, społecznych, praktycznych, duchowych – osób żyjących z chorobą ograniczającą życie i ich rodzin,
– zebranie funduszy na wsparcie i rozwój usług opieki hospicyjnej i paliatywnej na całym świecie.
Kluczowym działaniem w tegorocznej kampanii Światowego Dnia Hospicjum i Opieki Paliatywnej jest wezwanie rządów do wysłuchania osób potrzebujących opieki paliatywnej lub uzyskania dostępu do opieki paliatywnej oraz do wspierania włączenia podstawowego pakietu opieki paliatywnej we wszystkie krajowe programy zdrowotne.

W tym roku obchodzimy stulecie urodzin Dame Cicely Saunders, założycielki Hospicjum św. Krzysztofa w Londynie i twórczyni nowoczesnego ruchu hospicyjnego. W stworzonym przez nią pierwszym w świecie hospicjum obowiązuje zapisana przez Nią zasada:

„Jesteś ważny, dlatego że jesteś tym, kim jesteś, i to do ostatniej chwili życia. Uczynimy wszystko, co w naszej mocy, nie tylko by pomóc ci spokojnie umrzeć, ale też żyć aż do samej śmierci. Istotą hospicjum jest ŻYCIE, jak wszystko, co ludzie mogą zrobić i czym mogą się dzielić w ostatnim okresie swego życia, które może okazać się najważniejszym okresem.”

Cicely Saunders

Opieka nad terminalnie chorym rozpoczęta po raz pierwszy w Polsce w 1972 roku w Zespole Synodalnym Kościoła Arki Pana w Krakowie Nowej Hucie trwa do dnia dzisiejszego. Grupa parafialna, zawiązana podczas budowy kościoła, w skład której wchodzili także lekarze i pielęgniarki, postanowiła bezinteresownie służyć nieuleczalnie chorym na raka w Szpitalu im. S. Żeromskiego w Krakowie, a także podjęła inicjatywę wybudowania domu hospicyjnego. W latach siedemdziesiątych ubiegłego stulecia nikt nie wyobrażał sobie, jak wiele jeszcze można ofiarować odchodzącemu człowiekowi. W 1981 roku parafialny zespół postanowił powołać stowarzyszenie, które zostało zarejestrowane 29 września 1981 roku pod nazwą Towarzystwo Przyjaciół Chorych „Hospicjum”. Towarzystwo było pierwszym stowarzyszeniem hospicyjnym w Polsce. Następny Zespół Hospicyjny Hospicjum Pallotinum powstał w Gdańsku w 1983 roku z inicjatywy Ks. Eugeniusza Dutkiewicza SAC i prof. Joanny Muszkowskiej – Penson. Kolejne tworzone były przez lekarzy i pielęgniarki oraz osoby innych zawodów w Poznaniu, Warszawie, Radomiu, Szczecinie, Zielonej Górze, Gdyni, Lublinie, Płocku i innych miastach Polski. (więcej o historii ruchu w Warszawie znajdziecie na naszej stronie: https://hospicjum.warszawa.pl/o-nas/historia/)
Wolontaryjny ruch niósł pomoc chorym i ich rodzinom, ale również mówił społeczeństwu o sensie hospicyjnej służby, o tym że opieka nad chorym to nie tylko profesjonalna opieka medyczna, ale również opieka duchowa i ofiarowana obecność oraz zapewnienie o towarzyszeniu choremu do końca jego dni. To wsparcie dane rodzinie, która już od momentu nieubłaganej diagnozy zaczyna przeżywać myśl o rozstaniu nie tylko w czasie choroby bliskiej osoby, ale także w okresie żałoby.

Lata 1990 – 1999 cechuje bardzo intensywny rozwój opieki paliatywnej i hospicyjnej w Polsce.

publicznyprywatnypozarządowysuma
1989 r.11516
2000 r.9480174
2006 r.4130131202
2018 r.90266132488*

*jeden podmiot prowadzi kilka zakładów opieki paliatywnej i hospicyjnej w różnych miejscowościach – liczba zespołów realizujących opiekę wynosi ponad 500.

W hospicjach pozarządowych ważną rolę pełni wolontariat, który daje obecność i towarzyszenie. Niesie pomoc człowiekowi ciężko choremu, by mógł godnie żyć do naturalnej śmierci. Wolontariat wspiera również rodziny w trudnym okresie odchodzenia bliskiej im osoby oraz w czasie żałoby. Wolontariusz działa w ramach zespołu opiekującego się chorym. Udział wolontariatu jest istotnym elementem opieki hospicyjno – paliatywnej.
Wolontariusz odpowiednio przeszkolony pełni następujące zadania:
– udzielanie pomocy przystosowanej do szczególnych potrzeb ciężko chorego oraz towarzyszenie mu podczas choroby do naturalnej śmierci,
– udzielanie pomocy rodzinom osób chorych w sprawowaniu opieki podczas choroby,
– wspieranie rodzin chorych w okresie osierocenia,
– propagowanie idei i metod opieki nad ludźmi ciężko chorymi i osamotnionymi, znajdującymi się w końcowym okresie życia,
– budzenie poczucia solidarności wśród społeczeństwa z osobami będącymi u kresu życia i przywracanie kultury obcowania z chorobą i śmiercią,
– uczestniczenie w innych działalnościach prowadzonych przez hospicjum czy zakład opieki hospicyjno – paliatywnej.

Z badań prowadzonych przez Forum Hospicjów Polskich na podstawie przesłanej przez 81 pozarządowych hospicjów ankiety, wolontariat służący chorym jest prowadzony w 59 badanych hospicjach w tym w 32 hospicjach stacjonarnych. Nie prowadzą wolontariatu zajmującego się chorym 22 hospicja. Liczba wolontariuszy służących chorym jest bardzo różna od jednego do stu dwudziestu. W sumie w 2017 służyło w 59 hospicjach 1130 wolontariuszy.
Europejskie Towarzystwo Opieki Paliatywnej (EAPC), Światowy Sojusz Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej (WHPCA) oraz Międzynarodowe Stowarzyszenie Opieki Paliatywnej i Hospicyjnej (IAHPC) działając wspólnie na rzecz wsparcia, uznania, promocji i rozwoju wolontariatu w opiece paliatywnej i hospicyjnej ogłosiły w 2018 roku „Kartę Madrycką Wolontariatu w Opiece Paliatywnej i Hospicyjnej EAPC” i postanowiły ją wdrożyć (Palliative Medicine in Practice 2018; 12, 2, 129-130). Celem propagowania karty jest:
– Promowanie rozwoju wolontariatu dla pacjentów, ich rodzin oraz całego środowiska opieki paliatywnej i hospicyjnej.
– Postrzeganie wolontariatu jako trzeciej formy wsparcia, obok opieki profesjonalnej i sprawowanej przez członków rodziny, przy uwzględnieniu jego szczególnego charakteru, pozycji i wartości.
– Promowanie badań naukowych i modeli najlepszych praktyk w zakresie rekrutacji, zarządzania, wspierania, integracji, szkolenia i pozyskiwania wolontariuszy. 

Hospicja pozarządowe niosą pomoc wszystkim ludziom, bez względu na wyznanie, poglądy, sytuację rodzinną czy materialną. Starają się również przywracać śmierci godność w świadomości społecznej, kształtować właściwą postawę wobec choroby i śmierci wśród rodzin oraz budować relacje międzyludzkie oparte na solidarności i odpowiedzialności za innych, a także propagować bardziej refleksyjne spojrzenie na życie. Nadal jednak są ludzie, którzy nie mogą skorzystać z tej opieki.
Leczenie bólu i opieka paliatywna są obecnie dziedziną medycyny wykładaną w uniwersytetach medycznych. Zakłady medycyny paliatywnej prowadzą badania naukowe, a także kształcą lekarzy specjalistów z medycyny paliatywnej i pielęgniarki specjalistki z opieki paliatywnej.
Wypełnianie misji hospicyjnej jest możliwe tylko dzięki zaangażowaniu ludzi dobrej woli. Bez dodatkowych środków finansowych, bez wolontariuszy wspierających działalność personelu medycznego, hospicja nie mogłyby w pełni pomagać chorym i ich rodzinom.
Jednakże obecnie rodzą się zagrożenia, że nowe hospicja pozarządowe nie będą powstawały. Są nimi: stała zmiana przepisów, brak personelu medycznego – lekarzy i pielęgniarek, brak środków finansowych. Idea hospicyjna wszechstronnej troski o chorego może przestać być realizowana.

Za Forum Hospicjów Polskich (http://www.forumhospicjum.pl), którego Stowarzyszenie Hospicjum Domowe (organ założycielski Hospicjum Domowego im. Cicely Saunders) jest członkiem.

Dodaj komentarz